#stopsprawdzam SKĄD TO WIEMY?

Akcja Psyche Waves i Placebo

#stopsprawdzam

Zanim uwierzysz w nagłówek o psychologii albo podasz go dalej, zatrzymaj się na chwilę i sprawdź. Nie chodzi o to, żeby nie wierzyć w nic. Chodzi o to, żeby wiedzieć, jak bardzo można w coś wierzyć.

Placebo: biały szczur w turkusowej czapce EEG, unosi jedną dłoń jak mały wykładowca

Zanim podasz dalej

Pięć pytań Placebo

  1. Kto to mówi?

    Badacz, lekarz, influencer czy firma, która coś sprzedaje? To jeszcze nie przesądza o prawdzie, ale mówi, czego się spodziewać.

  2. Skąd to wiemy?

    Czy jest badanie, a jeśli tak, to jakie? „Naukowcy odkryli” bez nazwiska, czasopisma i roku to dopiero obietnica źródła.

  3. Na kim to sprawdzono?

    Na 20 studentach, na myszach czy na tysiącach osób? Wynik z małej albo bardzo wąskiej grupy nie musi dotyczyć Ciebie.

  4. Z czym to porównano?

    Bez grupy kontrolnej nie wiadomo, czy zadziałała metoda, czas, czy samo oczekiwanie poprawy, czyli efekt placebo.

  5. Jak pewny jest wniosek?

    Jedno badanie to hipoteza albo wskazówka. Pewność rośnie, gdy wynik powtarza się w wielu niezależnych pracach.

Sygnały ostrzegawcze

Kiedy Placebo unosi brew

  • Placebo zasłania twarz dłonią

    „Jedno badanie zmienia wszystko”

    Wielki wniosek z jednej, często małej próby.

  • Placebo jest zdziwione

    „Wiąże się z…” czytane jako „powoduje”

    Dwie rzeczy występują razem, ale to jeszcze nie znaczy, że jedna wywołuje drugą.

  • Placebo patrzy bez wrażenia

    „Cudowny sposób na mózg”

    Obietnica szybkiej, pewnej zmiany, zwykle z linkiem do zakupu.

  • Placebo unosi brew

    „Sprawdziłem na sobie”

    Własne doświadczenie jest ważne, ale nie odróżnia działania od przypadku i oczekiwań.

Poziomy pewności

Trzy słowa zamiast „naukowo udowodnione”

Wiemy

Dobrze zbadane

Wynik powtarza się w wielu badaniach i przeglądach. Nadal może się zmienić, ale to najmocniejsza wiedza, jaką mamy.

Badania sugerują

Są dane, ale nie komplet

Kilka badań wskazuje w jedną stronę, ale próby bywają małe albo niereprezentatywne.

Hipoteza

Pomysł do sprawdzenia

Rozsądne przypuszczenie albo interpretacja. Może się potwierdzić, może upaść.

Gdzie spotkasz #stopsprawdzam

Jedna akcja, trzy miejsca

Publikacje

Każda teza ma plakietkę pewności, a każdy tekst kończy się pełną bibliografią.

Czytaj publikacje →

Placebo

Szczur w czapce EEG, który przy każdej tezie pyta „skąd to wiemy?”. Twarz akcji.

Poznaj Placebo →

Odzież

Na każdej koszulce, bluzie i torbie jest znak #stopsprawdzam. Sklep jest jeszcze w budowie.

Zobacz sklep →

Twoja kolej

Widzisz podejrzany nagłówek?

Oznacz go na Instagramie hashtagiem #stopsprawdzam, napisz do @stopsprawdzam albo wyślij mi link mailem. Najciekawsze rozłożę na części w publikacji lub rolce, razem ze źródłami i poziomem pewności. Placebo żartuje z nagłówków i błędów myślenia, nigdy z ludzi.